بررسی کارایی مالچ سنگریزه‌ای بر کنترل فرسایش بادی

فرسایش بادی از مهم‌ترین چالش‌های محیط‌زیستی و اقتصادی مناطق خشک و نیمه‌خشک است؛ با انتقال ذرات خاک، تخریب ساختمان خاک و انتشار گرد و غبار، ثبات زیست‌بوم‌ها و سلامت جوامع را تهدید می‌کند. مالچ سنگریزه‌ای پوششی سطحی و عاری از هرگونه نهاده شیمیایی است که با افزایش زبری سطح، کاهش سرعت باد نزدیک زمین و ایجاد لایه محافظ فیزیکی، از کنده شدن و انتقال ذرات خاک جلوگیری می‌کند. کارایی این روش در اراضی کویری منطقه گرمسار با تونل باد و مطالعات میدانی ارزیابی شد.

آزمایش‌ها در قالب طرح فاکتوریل با آرایش کاملاً تصادفی و سه تکرار، شامل هفت تیمار پوشش سنگریزه‌ای (۱۰ تا ۷۰ درصد) و شش سرعت باد اجرا شد. نتایج نشان داد فرسایش بیش از ۹۸ درصد کاهش می‌یابد (از ۲۲٫۷۳ به ۰٫۳۹ گرم)؛ تیمارهای ۵۰، ۶۰ و ۷۰ درصد بهترین و از نظر آماری مشابه یکدیگر بودند. رطوبت خاک ۲ درصدی فرسایش را بیش از ۹۹ درصد کاهش داد و مالچ سنگریزه‌ای هدایت الکتریکی، سدیم محلول و نسبت جذب سدیم را به‌ترتیب ۴۲، ۶۱ و ۴۴ درصد کاهش داد. تحلیل اقتصادی نیز پوشش ۵۰ درصد را گزینه بهینه معرفی کرد.